विदर्भातील वृद्धाश्रमात राहणाऱ्या वृद्धांच्या आरोग्य विषयक स्थिती व जीवन विषयक दृष्टीकोनावर झालेल्या परिणामांचा अभ्यास

Abstract

भारतामध्ये वाढत्या औद्योगिकीकरण, नागरीकरण, स्थलांतर, लहान कुटुंब पद्धती आणि बदलत्या सामाजिक मूल्यांमुळे वृद्धांची कुटुंबातील भूमिका व स्थानामध्ये मोठे बदल झाले आहेत. संयुक्त कुटुंब व्यवस्थेचा ऱ्हास झाल्यामुळे अनेक वृद्धांना कुटुंबीय आधार कमी मिळत असून त्यांना वृद्धाश्रमात राहण्याची वेळ येत आहे. विदर्भ क्षेत्रामध्येही वृद्धाश्रमांची संख्या वाढत असून वृद्धांच्या आरोग्य, मानसिक स्थिती आणि जीवन समाधानावर त्याचा परिणाम दिसून येतो.

या संशोधनाचा उद्देश विदर्भातील वृद्धाश्रमात राहणाऱ्या वृद्धांच्या शारीरिक आरोग्य स्थिती, मानसिक स्वास्थ्य, सामाजिक संबंध, आर्थिक सुरक्षितता आणि जीवनाबद्दलच्या दृष्टिकोनाचा अभ्यास करणे हा आहे. संशोधनासाठी वर्णनात्मक संशोधन रचना वापरण्यात आली. मुलाखत अनुसूचीच्या माध्यमातून वृद्धाश्रमातील वृद्धांकडून माहिती संकलित करण्यात आली.

अभ्यासातून असे आढळून आले की वृद्धाश्रमात राहणाऱ्या अनेक वृद्धांना आरोग्यविषयक समस्या, एकटेपणा, भावनिक असुरक्षितता आणि सामाजिक तुटलेपणाचा अनुभव येतो. कुटुंबापासून दूर राहिल्यामुळे मानसिक तणाव वाढतो, तर काही वृद्धांना सुरक्षित निवास, अन्न व आरोग्य सुविधा उपलब्ध झाल्याने समाधानही मिळते.

समाजकार्य हस्तक्षेप, समुपदेशन सेवा, आरोग्य सुविधा, सामाजिक सहभाग कार्यक्रम आणि शासन योजनांची प्रभावी अंमलबजावणी केल्यास वृद्धांच्या जीवन गुणवत्तेमध्ये सकारात्मक बदल घडवून आणता येऊ शकतो.