विदर्भातील इतर जिल्ह्यांमधून नागपुरात झालेल्या स्थलांतराचा स्थानिक राजकारणावरील प्रभाव आणि प्रशासकीय आव्हाने (सन २०११ ते २०२१)

Abstract

नागपूर हे विदर्भाचे प्रशासकीय, आर्थिक आणि शैक्षणिक केंद्र आहे. गेल्या काही दशकांमध्ये, विशेषतः २०११ ते २०२१ या काळात, विदर्भातील इतर जिल्ह्यांतून (उदा. अमरावती, वर्धा, चंद्रपूर, भंडारा, गोंदिया) नागपूर शहरात मोठ्या प्रमाणावर लोकसंख्येचे स्थलांतर झाले आहे. रोजगार, उच्च शिक्षण आणि वैद्यकीय सुविधांच्या शोधात झालेले हे अंतर्गत स्थलांतर (Intra-regional Migration) शहराच्या लोकसंख्याशास्त्रीय रचनेत मोठे बदल घडवून आणत आहे. प्रस्तुत शोधनिबंधात या स्थलांतराचा नागपूर महानगरपालिकेच्या स्थानिक राजकारणावर, प्रभागनिहाय सत्ता समीकरणांवर आणि मतदान प्रक्रियेवर काय प्रभाव पडला, याचे ऐतिहासिक व राजकीय विश्लेषण केले आहे. तसेच, नव्याने विकसित होणाऱ्या उपनगरीय वस्त्यांमध्ये पायाभूत सुविधा पुरवताना प्रशासकीय यंत्रणेसमोर निर्माण झालेल्या आव्हानांचा चिकित्सक वेध यात घेण्यात आला आहे.